თავისუფლების კინოენა

ადამიანი თავისუფლებისთვისაა დაბადებული ამბობს ელდარ შენგელაია და მისი გმირებიც არღვევენ საპყორბილის კარს, მიფირნავენ არსებული რეალობისგან შორს, უსაზღვორებისკენ, ცდილობენ გათავისუფლდნენ საკუთარი რუტინული ცხოვრებისგან ან სულაც სისტემის ბიუროკრატიულობისგან. რეჟისორი, რომლის ნამუშევრებსაც ხშირად კინოს გენიოსების, ვიტორიო დე სიკასა და ლუის ბუნუელის ფილმს ადარებდნენ.

ცნობილი მშობლების შვილს ყურადღება არასდროს აკლდა, როგორც თავად იხსენებს როდესაც დედასთან ნატო ვაჩნაძესთან ერთად ქუჩაში ჩნდებოდა საყოველთო ყურადღებას იქცევდა, კინოსაც ბავშვობიდან ეზიარა და საკუთარი პროფესია და ცხოვრებაც ხელოვნმების ამ დარგს სამუდამოდ დაუკავშირა. როდესაც პატარა იყო რეჟისორი მამისგან პირველი შექებაც დაიმსახურა და უთხრა, რომ მისგან კარგი გამნათებელი გამოვიდოდა, მამას, ნიკოლოზ შენგელაიას გადასაღებ მოედანზეც ხშირად დაყვებოდა და კინოს მაგიაც მალევე აღმოაჩინა.

მოსკოვის საკავშირო სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტის დამთვარების შემდეგ მოსფილმის დამდგმელი რეჟისორი გახდა, აქვე შედგა მისი სარეჟისორო დებიუტი ფილმით ”ლეგენდა ყინულის გულზე” , მას თოვლის ზღაპარი მოყვა, თამაზ მელიავასთან ერთად კი უკვე ”ქართული ფილმისთვის” თეთრი ქარავნი გადაიღო. წარსული და მოძველებული ადათ-წესების დაცვა იქცა ელდარ შენგელაიას კარიერის გარიჟრაჟზე შექმნილი კიდევ ერთი ფილმის მიქელას მთავარი თემა.

მე ამისგან გავაკეთებ- ეს ფრაზა რეჟისორმა დაუსრულებელი დატოვა , ინტერპრეტაციის საშუალება თავად მაყურებელს მისცა, მარმარილოს სვეტი კი რომელიც აგული ერისთავს მასწავლებელმა , თავად აგულიმ კი თავის მოსწავლეს აჩუქა ფილმში ერთგავარ სიმბოლოდ იქცა. არშემდგარი მოქანადკის ისტორია, რომელიც ომის შემდეგ ყველას მკვრადი გონია. ელდარ შენგელაიასა და რეზო გაბრიაძის პირველი ერთობლივი ნამუშევარია. არაჩვეულებრივი გამოფენა თავისი პერსონაჟებით რეჟისორისთვის ეზოპეს ენად იქცა, რეზო გაბრიაძის და ელდარ შენგელაიას კინოტანდემი საშუალება გახდა იმ დროინდელი ხელისუფლებისთვის თვალი აეხვიათ , ხალხისთვის კი პირიქით თვალი აეხილათ არსებულ რეალობაზე.

ტანდემი შერეკილებით გაგრძელდა. შერეკილები არც დასავლეთში მიფრინავდნენ, არც აღმოსავლეთში და არსად. ისინი, უბრალოდ, მოსწყდნენ იმ რეალობას, რომელშიც ვნახეთ ქვემოთ და ამაღლდნენ ამ რეალობაზე… “მოსწყდნენ იმ რეალობას, სადაც არ იყო თავისუფლება, ამბობს ელდარ შენგელაია , ქრისტეფორესა და ერთაოზს კი ბევრი პირველ საბჭოთა დისიდენტებს უწოდებს, რომელთაც აპატიმრებენ , საგიჟეტში ამწყვედევენ, თუმცა საბოლოოდ მაინც პოულობენ გზას სრული თავისუფლებისკენ. კინოზღაპრის ქვეტექტსი მაშინდელმა ხელისუფლებამ ადვილად გაშიფრა, ამიტომაც სურათის საკავშირო პრემიერა დიდი ხნით შეაჩერეს, ფილმს გრიფი დაადეს, რომლის მიხედვითაც მისი ჩვენება მხოლოდ საქართველოში იყო შესაძლებელი. მსოფლიო კინოფესტივალბზე კი ელდარ შენგელაიას ნამუშევრის ნაცვლად, სხვა საბჭოთა ფილმები იგზავნებოდა.

კლდიაშვილი ჩემი ყველაზე საყვარელი მწერალია, მისი ენა და თემები თითქოს ყველაზე ახლოსაა ჩემთან ამბობს”სამანიშვილის დედინაცვლის ” რეჟისორი, ფილმი კინოეკრანებზე 1978 წელს გამოვიდა.

6 წლიანი პაუზის შემდეგ კი მაყურებელმა ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი ნახა, ისტორია ლპობაშეპარულ სისტემაზე, ბიუროკრატიასა და ხალხზე ვინც ამ წყობას ქმნის. შემგუებლობა, დაუინტერესებლობა -პრობლემები, რომელიც კონკრეტული სახით არცერთ გმირში ჩანს, თუმცა ფილმის ფინალი- ტიპიური საბჭოთა დაწესებულების ნგრევა ფილმში მიმდინარე მოვლენების ლოგიკური ფინალია. ელდარ შენგელაია აქაც ღია ფინალს ტოვებს და მაყურებელს ინტერპრეტაციის საშუალებას უტოვებს. კიდევ ერთი რაც მის ფილმს განუმეორებელს ხდის გია ყანჩელის მუსიკაა, რომელიც იდეალურად ეხმიანება მისი სათქმელს.

საქართველოს და საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტად აღირებუული ელდარ შენგელაია 1992 წელს ბერლინის რიგით 42 საერთაოშირისო კინოფესტივალის ჟიურის წევრად აირჩიეს.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s