Gothic plus Western means McCarthy

mccarthyსამხრეთული გოთიკის, ვესტერნისა და პოსტ აპოკალიპუტირ ჟანრების სინთეზი-ასე შეიძლება განისაზღვროს პულიცერის პრემიის მფლობელი 81 წლის კორმაკ მაკარტის შემოქმედება. ამერიკის სამხრეთის პროვინციულ ცხოვრებას ის თავის ნოველებში ყველაზე სასტიკი გზით აცოცხლებს, მისი პერსონაჟები სასტიკი მოძალადეები და კომპლექსური ტიპაჟები არიან.მაკარტის პერსონაჟების ვიზუალიც იკონურია. პირდაპირი მინიშნებები მათ ჩაცმულობასა თუ თმის ვარცხნილობაშია, მაგალითად ანტონ ჩიგური მოთხობიდან „მოხუცების დრო წავიდა“. ფსიქოპატის სახეს უჩვეულო გაზის იარაღი, სამხრეტული სამოსი და ვარცხნილობა ქმნის. მისი გამოჩენა ისტორიაში სწორედ მისი აღწერით იწყება, რაც მაშნვე გიქმნის წარმოდგენას თუ რა პერსონაჟია ანტონ ჩიგური. კორმაკ მაკარტის შემოქმედებაშ არ არსებობს პოლარიზება კარგსა და ცუდს შორის, უფრო სწორი ფორმულირება იქნება თუ ვიტყვით რომ მის მოთხრბებში პროტაგონისტი ისაა, ვინც ანატგონისტს ებრძვის და იმ პროტაგონისტსაც თავისი ბნელი დაფარული მხარეები აქვს. ამის კარგი მაგალითია კვლავ პერსონაჟი „მოხუცებისთვის არაა ადგილიდან“ ლიუელინ მოსი, რომელიც ისტორიის დასაწყისში მილიონს იპარავს.

მაკარტი ყოველთვის ინდივიდის დასაცევად დგება. ის ადამიანს იღებს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეებით. მის მოთხრობებში ვერ ნახავთ მკვეთრად გამოხატულ ცუდსა და კარგს, არასდროს ხდება პოლარიზება, ის კიცხავს სოციუმს, რომელიც ვერ უგებს ინდივიდს, რომელიც კვეთავს მას და სრულ იზოლაციაში აქცევს, რაც მოგვიანებით კიდევ უფრო ფატალურ შედეგებს იძლევა.მაკარტი კიცხავს საზოგადოებას, რომელიც ინდივიდებს არ წყალობს. მაკარტი მიიჩნევს, რომ ადამიანი თავის თავში კარგსაც და ცუდსაც მოიცავს შესაბამისად ყველა თანაბარია, სოციუმმა კი არ უნდა გამოყოს ის, არამედ აქციოს ის მის ნაწილად, ასოციალური სოციალურად. ეს ხაზი მაკარტის თითოულ მოთხრობაში ცენტრალურ პოზიციას იკავებს.„ის ღვთის შვილი იყო, ალბათ ისეთივე როგორიც თქვენ ხართ“-ამბობს ერთ-ერტ უარყოფით პერსონაჟზე და ამითი ალბათ ყველაზე კარგად გამნოხატავს საკუთარ სათქმელს.

კორმაკ მაკარტიმ კარიერა ტენესის უნივერსიტეტიდან დაიწყო. მკითხველმა ის პირველად მოთხრობით „ ბაღის მცველით“ გაიცნო, რომელიც 1965 წელს გამოქვეყნდა. სიუჟეტი ტენესის პატარა, ჩაკეტილ კომუნაში სამი ცენტრალური პერსონაჟის გარშემო ვითარდება. პირველივე რომანიდან მისი პერსონაჟები მორალური საკითხების წინაშე დგებიან. მაშინ როდესაც ქვეყანაშ მშრალი კანონი მეფობს ბუტლგერი მერიონი მანაქნას მგზავრს უჩერებს, რომელიც მის მოკვლას და გაძარცვას ცდილობს. თუმცა მერიონის მის მოკვლას ახერხებს და სხეულს მებაღე არტურის მიწაზე მალავს, არტური სხეულის აღმოჩენის შემდეგ მას აკლდამაშ მარხავს და ფაქტის შესახებ პოლიციასაც არ აცნობებს. მოკლულის შვილი კი ფიცს დებს, რომ მამის მკვლელზე შურს იძიებს. ერთ დღესაც მსხვერპლის შვილი ბუტლგერს დახმარებას აღმოუჩენს, მიუხედავად იმისა, რომ იცის სწორედ მან მოკლა მამა. ბუტლეგერთან ის საუკეთესო მეგობარი ხდება და გადამწყვეტ მომენტში პოლიციასთან მის დასაჭერად თანამშრომლობაზეც უარს ამბობს. ისევე როგორც კორმაკ მაკარტის სხვა ნოველებში ბაღის მცველშიც ისეთი თემებია წინა პლანზე წამოწეული როგორიცაა უცოდველობა, მამა-შვილს შორის ურთიერთობა, დილემები და გადაწყვეტილებები რომლის მიღებაც ადამიანს უწევს. პირველივე მოთხრობამ მწერალს უილიამ ფოლკნერის ჯილდო მოუტანა. კორმაკ მაკარტიმ მოთხრობა პირველად გამომცემლობა რენდომ ჰაუსს გაუგზავნა. მოთხრობას კი რედაქტირება უილიამ ფოლკნერის რედაქტორმა ალბერტ ერსკინმა გაუკეთა, სწორედ ის უკეთებდა მომდევნო 20 წლის განმავლობაშ მაკარტის ყველა მოთხრობის რედაკტირებას.

საზოგადოებისა და ინდივიდის ურთიერთობა კარგად ჩანს მაკარტის მომდევნო ნოველაში. ამერიკის სამხრეთის პატარა სოფლის მოსახლეობა მზადაა ყველანაირად დაეხმაროს ბედნის ანაბარა დატოვებულ, მარტოხელა დედას. ეხმარებიან, საკვებით, სამოსით თუმცა გულისტკივილს და შეცოდების გრძნობას, სისასტიკე და ზიზღი ცვლის მაშინ როცა იგებენ, რომ ქალს შვილი ინცესტის შედეგად, საკუთარი ძმისან ყავს გაჩენილი. სამხრეთ ევროპაში მოგზაურობის შედეგად კი გაჩნდა კორმაკ მაკარტის მომდევნო ნოველა „Outer Dark”/“უშორესი სიბნელე“. რომელსაც ძალიან კარგი გამოხმაურება მოყვა . ნოველა ორი ადამიანის პერსპექტივით ვითარდება. რინთი ახალგაზრდა ქალია, რომელიც ინცესტის შედეგად ძმისგან შვილს აჩენს. მისი ძმა კულა დას ეუბნება, რომ ბავშვი ავადმყოფი დაიბადა და გარდაიცვალა, რინთი იგებს რომ ეს ტყულია და ძმამ ახალშობილი ტყეში სასიკვიდლოდ დატოვა, ბავშვის გადასარჩენად მიდის. ამის შემდეგ კი და ძის გზა იყოფა. კულა ქალაქიდან ქალაქში მიდის სამუშაოს საძებნელად, რონტის კი გარშემომყოფები ეხმარებიან.მისი ორსულობის შესახებ სიმართლის შეტყობის შემდეგ კი მას სასტიკად ექცევიან.

რეალურ მოვლენებზე დაყრდნობით შეიქმნა კორმაკ მაკარტის ერთ-ერთი ყველაზე აღიარებული ნოველა „ღვთის შვილი“. სიუჟეტი სამხრეთ აპალაჩიაშ ვითარდება ცენტრალური პერსონაჟი კი ახალგაზრდა და სასტიკი გაძევებულია. ისევე როგორც წინა ნოველაში მაკარტი აქაც ისეთ თემებს წევს წინა პლანზე როგორიცაა უკიდურესი სიმარტოვე, სრული იზოლაცია, საზოგადოების დამოკიდებულება, პერვერსია და სისატიკედა ყველა ეს თემა მაკარტის მოთხრობებში ადამიანის ჩვეულ ბუნებად აღიქმება და არა მენტალურ დარღვევად. მაკარტი გვთავაზობს საზოგადოებას, სადაც თითოულ ადამიანს რაღაც განსაკუთღებით ბნელი ამოძრავებს. მაკარტი არღვევს ლიტერატურულ წესებს, მაგალითისტვის გიი არასდროს იყენებს ბრჭყალებს, წერის რამდენიმე სტილს შორის მოძრაობს . მაგალითად მის მოთხრობებში ერთმანეთს პოეტური პროზა, პირველი პირის თხრობა, სადაც მთხრობელი უცნობია და მესამე პირის მიერ ფაქტის აღქმა ცვლის. მოთხრობის მთავარი პერსონაჟი ლესტერ ბალარდია, რომელსაც მთხრობელი მკითხველს ასე აცნობს „ის ღვთის შვილი იყო, ალბათ ისეთივე როგორიც თქვენ ხართ“. ბალარდის სიცოცხლე არის წარუმატებელი მცდელობა მოერგოს გარე სამყაროს, მოახდინოს ადაპტირება. მშობლებისა და გარშემომყოფების მიერ ბალარდის პიროვნება სრულიად დათრგუნულია, რის შედეგადაც ბალარდის განვითარების დონე კი არაფრით აღემატება გამოქვებული ადამიანისას. ამ შემთხვევაში მწერას სურს აქცენტი პიროვნების ჩამოყალიბებაში საზოგადოების როლზე შეაჩეროს. ის სვავს კითხვას თუ რას უზამს საზოგადოება განსხვაებულ ადამიანს დაემხრაბეა თუ ბოლომდე გაწირავს. ამ შემთხვევაში კი პასუხი მეორეა.ბევრი ფიქრობს რომ ღვთის შვილს ისტორიული რემინისცენციები აქვს კუ კლუქს კლანთან, ბალარდი კი კუ კლუქს კლანის ერთ-ერთი ლიდერის პროტოტიპად განიხილება.

ლიტერტაურულ წრეებში კორმაკ მაკარტიზე 1985 წელს კიდევ ერთხელ ალაპარაკდნენ მაშინ როდესაც, გამოჩნდა მისი მორიგი ნოველა სისხლიანი მერიდიანი. ისტორია თინეიჯერის გარშემო ვითარდება, რომელიც კრიმინალური დაჯგუფების წევრი ხდება, მათი ძირითადი საქმიანობა კი გართობის მიზნით მექსიკის საღვარზე ამერიკელების ხოცვა ჟლეტაა.

სისხლიანი მერიდიანი კორმაკ მაკარტის შედევრად და ამერიკული ლიტერატურის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად მიიჩნევა.

მაკარტის არაერთი მოთხორბა იქცა ფილმად, მაგალითად მშვენიერი ცხენები. მოთხრობა რომანტიკულია და შინაარსითა და ჟანრობრივად განსხვავდება მაკარტის წინა ნამუშევრებისგან, ფილმში კი მთავარ როლებს მეტ დეიმონი, პენელოპა კრუსი და ბილი ბობ ტორტონი თამაშობენ.

5 ოსკარი მიიღო მაკარტის მოთხრობის „არ არის ქვეყანა მოხუცებისთვის“ მიხედვით შექმნილმა ფილმმა. პოლ თომას ანდერსონმა კი სისხლიანი ნავთობის ისტორია აქცია ფილმად, გზაც ოსკარის რამდენიმე ნომინაციაში გახდა გამარჯვებული. გასულ წელს კი მაკარტიმ თავად დაწერა პირველი სცენარი ფილმისთის. მრჩეველი სისხლიანი აბსურდული დრამაა, რომელიც რიდლი სკოტმა აქცია ფილმად და მასში ჰოლუვუდის თანავარსკვლავედი თამაშობს. ცნობილია, რომ 81 წლის მაკარტი სამ ახალ ნოველაზე მუშაობს. ერთ-ერთი მათაბის შინაარსი 80 იანი წლების ნიუ ორლეანში ვითარდება. მაკარტის 20 ამდე პრესტიჟული ლიტერატურული ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის კი ყველაზე მნიშვნელოვანი რათქმაუნდა პულიცერის პრემიაა.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s