“მოსე:ღმერთები და მეფეები”

exodus-poster

მართლები იყვნენ ის კრიტიკოსები ჩვენზე რამდენიმე დღით ადრე, რომ ქონდათ რიდლი სკოტის უახლესი ნამუშევრის “მოსე:ღმერთები და მეფეების” ნახვის პრივილეგია და რომ წერდნენ ბევრი სცენის ყურებას თვალცრემლიანები დაასრულებთო. ემოციური, შთამბეჭდავი, ღრმა კომპლექსური. ფილმს კი აშკარად ეტყობა, რომ აგნოსტიკოსის გადაღებულია.

რიდლი სკოტი ეჭვქვეშ არ აყენებს მოსეს მითს. ის ისტორიას იღებს როგორც მოცემულობას, იყენებს როგორც ნარატივს, თუმცა მის მიღმა შლის ისტორიას ახლებურად,ღრმად, კომპლექსურად,   მხოლოდ ისეთი გადაწყვეტილებით რიდლი სკოტს რომ შეუძლია.

ღმერთი, როგორც მოსეს ალტერ ეგო, ქვეცნობიერი და შეიძლება ითქვას გონების ხმა,რაციონალური ძალა, რომელიც მუდამ ებრძვის მოსეს, რომელსაც ხშირ შემთხვევაშ არ სურს იმ სისასტიკის ჩადენა, რასაც ალტერ ეგო კარნახობს. ღმერთის ენით ფილმში ათი წლის ბიჭი საუბრობს. რიდლი სკოტმა საოცარი ოსტატობით შეძლო ის, რაც ვერ შეძლო დარენ არონოფსკიმ “ნოეში”. რიდლი სკოტთან არ არის არანაირი ზებუნებრივი ძალა, რაც მას მაგალითად მოსეს და მის ხალხს  ზღვის გადალახვაში დაეხმარება, ყველა ჯერზე რიდლი სკოტი გიმტკიცებს, რომ რელიგიური დოგმების მიღმა ყოველთვის დგას რაციონალური ახსნა.  ღმერთთან მისი დიალოგებიც არაა ლოგიკას მოკლიბული, რადგანაც ეს ყველაფერი მოსეს დიალოგია საკუთარ თავთან. პირველად როდესაც ცეცხლმოკიდებულ ბუჩქს ხედავს და ღმერთის ენით მოსაუბრე ბიჭიც ეცხადება, მანამდე მოსეს თავში ქვა ხდება შესაბამისად საუბარი ღმერთთან გათიშული მოსეს გონებაში ფორმირდება.

მე მჭირდება გენერალი, ადამიანი, რომელიც იბრძოლებს ეუბნება რიდლი სკოტის ბიბლიორ დრამაში ღმერთი მოსეს. კრისტიან ბეილის მიერ შექმნილი მოსე კი ზუსტად შესაბამისი ტიპაჟია. ის ძლიერი, მამაცი, ფლობს ბრძოლის ტექნიკას და არ უშინდება დაბრკოლებებს. კრისტიან ბეილი ფილმშ მოსეს იმ სახეს ქმნის რაც ყველამ კარგად ვიცით ძველი აღთქმიდან. exodus-final-trailer-11102014-095738

კრისტიან ბეილი გენიოსია. არაჩეულებრივიად წარმოაჩენს მოსეს პერსონაჟის სირთულეს, მას არ აწუხებს შინაგანი დილემა, ყველა სიტუაციაში ზუსტად იცის თუ რა არის სწორი  და ყველა საკვანძო მომენტში არ უჭირს გადაწყვეტილების მიღება. მას შემდეგ, რაც რამზესმა ის სასახლიდან გააგდო და ფაქტიურად სასიკვიდლოდ გაწირა მოსემ იპოვა ახალი ოჯახი, მოიპოვა სიმშივიდე თუმცა ღმერთთან პირველი დიალოგი იმის დასტურია, რომ მას არ ასვენებს დანაშაულის შეგრძნება. მას შემდეგ რაც ნახა რა მდგომარეობაშ იყო საკუთარი ხალხი თითქოს ვალდებულება გაუჩნდა, თავი დამნაშავედ მიიჩნია, ის იყო პრინცი, სასახლის დატოვების შემდეგ კვლავ მოიპოვა ბედნიერა, ჰყავს ცოლი და შვილი, ცხოვრობს ბედნიერი,ის  არასდროს ყოფილა ებრაელი მონა, არასდროს განუცდია საკუთარი თანამემამულეენის მდგომარეობა, სწორედ ერთგვარი დანშაულის გრძნობა გახდა ოჯახის მიტოვების მტკივნეული მიზეზი და რთულ, გრძელ და სახიფათო ემოციურ და ფიზიკურ ვოიაჟში ჩაბმა

და შენ მიყვები ასეთ ღმერთს, ღმერთს რომელმაც ბავშვებიც კი არ დაინდო?-რიდლი სკოტს სვავს კითხვას, რაც მაყურებელს მთელი ფილმის განმავლობაში აწუხებს, რამდენად სამართლიანია ღმერთი, რომელმაც ეგვიპტელი ხალხი ბოლომდე გაანდგურა. ღმერთი მოვლენების მაყურებელია და არა უშუალო წარმმართველი.

რამზესისა და მოსეს ურთიერთობა ფილმში ცენტრალურ ადგილს იკავებს. რამზესი რთული პიროვნებაა, აშკარაა, რომ მოსეს ჩრდილქვეშ გაიზარდა. არასრულფასოვნების კომპლექსად ექცა მამის აშკარა სიმპატია მოსესადმი. ერთ-ერთი ემოციური მომენტია სწორედ რამზესის ურთიერთობა შვილთან, ფილმს თითქოს რეფრენად გასდევს რამზესის  სიტყვები-ასე მშვიდად იმიტომ გძინავს, რომ იცი ყველას უყვარხარ, ასე მე არასდროს მიძინია. რამზესის გრძნობა მოსესადმი ამბივალენტურია, თან უყვარს, თან მასში კონკურენტს ხედავს, ისეთ კონკურენტს რომლის ყველა უპირატესობაც უნდა აღიარო.

ალბათ სიმბოლურია, რომ ფილმი რიდლი სკოტმა საკუთარ ძმას ასევე რეჟისორ ტონი სკოტს მიუძღვნა, რომელმაც ორი წლის წინ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა, როგორც ამბობენ რიდლიმ უმცროსი ძმის სიკვდილი ძალიან განიცადა. “მოსე:ღმერთები და მეფეები” რიდლი სკოტის ძალიან პირადი დრამაა, რომელიც კინოეკრანებზე ულამაზესი ვიზუალით ცოცხლდება.

რიდლი სკოტი ქმნის კადრებს, რომელსაც ვერ დაივიწყებ. ზღვაში ჩაძირული მეომრების უძრავი კადრი და ფსკერზე თეთრი ცხენის დაცემა, სისხლით შეღებილი ნილოსი, ბატალური სცენები დაგარწმუნებთ იმაშ, რომ ეს ფილმი აუცილებლად სამი დე ფორმატშია სანახავი და იმისთვის, რომ “მოსეთი” ჩემი აღფრთოვანება გაიზიაროთ ნახეთ ის, სანამ კინოთეატრებში დგას.

სანამ კინოთეატრში ნახვალთ შეგიძლიათ მეტი გაიგოთ მოსეს მსახიობებზე და გადაღების პროცესზე.  

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s